Chủ đề

(Bạn đọc) - Cuối năm, nói chuyện về một chữ “Liêm” mà người dân muốn đặc biệt dành riêng đầu năm cho người “đầy tớ của nhân dân”. Chữ “Liêm” mà từ xa xưa người làm quan quý nhất, muốn được treo ở vị trí trang trọng nhất trong nhà. Một chữ “Liêm” trong ngày xuân năm mới như một niềm hy vọng người làm quan có một năm đúng thật là “vì nước, vì dân”.

1_43966

Theo tài liệu từ cuốn “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” và “Đại Việt sử ký toàn thư”, có ghi dưới thời vua Lê Thánh Tông (1442 – 1479) có những vị quan liêm khiết, để một phần góp cho giai đoạn mà đất nước được coi là hưng thịnh nhất trong lịch sử phong kiến của dân tộc.

Vũ Tự là một vị quan địa phương thời đó có tiếng thanh liêm, công tư phân minh được nhân dân yêu mến. Một lần, nhân chuyện này được bẩm báo lên vua Lê Thánh Tông, nhà vua đã quyết định thử xem những tin báo, tin đồn về Vũ tự có đúng sự thật không.

Sau khi Vũ Tự tiến hành xử thắng kiện cho một người dân địa phương, vua liên bí mật gửi cho người này một mâm lễ vật và yêu cầu đưa đến cho Vũ Tự để thay lời cảm ơn.

Sau khi người này đưa lễ vật lên để cảm ơn quan vì được xử thắng kiện, Vũ Tự hỏi:

– Anh có biết ta là ai? Việc xét xử là theo luật vua ban, anh cho ta là người thế nào mà dám làm chuyện phi pháp này?

– Bẩm thượng quan, tập tục xưa nay là thế và đây là tấm lòng thành.

– Ta há phải theo tập tục quái gở này để chịu ô danh như những kẻ tham lam khác hay sao?
Nói xong, Vũ Tự sai gia nhân đuổi người này ra khỏi tư dinh. Vua Lê Thánh Tông sau đó đã cho người tặng Vũ Tự chữ “liêm tiết” đính vào cổ áo triều phục vào bàn việc quốc sự.

Một giai thoại khác về Trạng Vịt – Vũ Kiệt, người từng có câu trả lời khiến vua Lê Thánh Tông tâm phục khẩu phục tại kỳ thi Đình, kỳ thi mà vua ra đề với câu hỏi chống tham nhũng để có thể tạo nên sách lược “Đế Vương trị quốc”.

Vũ Kiệt nói:

“Thần cho rằng câu hỏi của bệ hạ là muốn để tâm làm trong sạch mọi dòng vẩn đục và mong muốn các quan noi theo đó để làm chuẩn mực. Thần nghe lời giải thích trong kinh Xuân Thu “sự thành bại của quốc gia là xuất phát từ sự trung thực hay gian tà của các quan…”

Quan lại thất đức, việc ăn hối lộ được đưa ra ánh sáng thì thói tham lam không thể phát triển mãi được. Con người sinh ra không thể không có sự ham muốn, nếu con người không làm chủ được sự ham muốn ấy thì sẽ sinh ra rối loạn…

Vả lại gần đây, con người sống lâu trong thời bình, nên có phần sơ suất về màng lưới ngăn cấm trong đời sống hàng ngày. Trong khi làm việc công thì thường dùng quà cáp, tết nhất, dùng của đút lót làm lễ vật hàng ngày, giày dép, quần áo diêm dúa, tiêu pha hoang phí, tệ tham nhũng tích tụ thành thói quen, điềm nhiên cho đó là việc thường.

Thần thấy tuy bệ hạ nghiêm khắc trong việc tra xét kẻ gian, tín cẩn biểu dương người tốt nhưng chưa đưa ra bộ mặt của đám tiểu nhân được… Thần thấy trong Kinh lễ có câu “đại thần giữ phép, tiểu thần sẽ liêm chính” là có ý nói những việc làm của quan cấp cao thực để cho cấp dưới xem xét và noi theo…”

Nhờ vào những vị quan thanh liêm, tài năng của vua Lê Thánh Tông mà bộ luật Hồng Đức cũng từ đó mà ra đời, những điều đã định rõ tội danh và hình phạt đối với các quan lại tham nhũng, quà cáp, lợi dụng chức vụ. Để từ đó, qua những câu ca dao dân gian như: “Ngủ đêm mọi nhà không phải đóng cửa, ngoài đường không ai nhặt của rơi” và “Đời vua Thái Tổ, Thánh Tông/Thóc lúa đầy đồng, trâu chẳng muốn ăn”, mới biết một thời kỳ cực thịnh trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Câu chuyện quà Tết, biếu xen quà cáp trong quan chức ngày nay đã được đưa ra bàn luận không ít lần trước nghị trường Quốc hội, các cơ quan Chính phủ, các khối đoàn thể. Tại hội nghị trực tuyến của Chính phủ ngày 28/12 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lại một lần nữa lên tiếng nhắc nhở việc “đừng biếu xén quà Tết nữa. Chủ tịch, Bí thư, các đồng chí lãnh đạo các địa phương không phải lên TƯ để biếu xén lãnh đạo. Phải chống tham nhũng từ địa phương, từ cơ sở trở đi mới chuyển biến được”. Đây là nội dung mà Thủ tướng nhắc liên quan đến Chỉ thị số 16-CT/TW ngày 22/12/2017 của Ban bí thư, về việc tổ chức Tết năm 2018.

Chủ trương xóa bỏ chuyện tặng quà, biếu xén trong dịp lễ tết của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ năm nào cũng được đề ra, cũng được bàn tới. Nhưng câu chuyện dù có được đưa ra mổ xẻ, yêu cầu công khai người biếu quà Tết, quy định mức biếu quà, ai giám sát…, thì chuyện quà cáp, biếu xén ngày Tết hay thường ngày vẫn là một dấu hỏi chấm (?) lớn trong bộ Luật Chống tham nhũng.

Dù Luật Chống tham nhũng có ra đời cách đây 12 năm, nhưng với báo cáo tại hội nghị toàn quốc tổng kết 10 năm thực hiện Luật phòng chống tham nhũng diễn ra trong năm 2016 vừa qua. Thì theo Tổng thanh tra, 10 năm thực hiện công tác điều tra, truy tố, xét xử các hành vi tham nhũng (2005 – 2016) dù đã tiến hành khởi tố trên 2.500 vụ và truy tố gần 3.000 vụ tham nhũng, xét xử trên 5.800 bị cáo. Số thiệt hại mà tham nhũng gây ra là gần 60.000 tỷ đồng và 400 ha đất, nhưng số tiền thu hồi thì chỉ bằng con số hàng đơn vị (thu hồi 4.676 tỷ đồng, chiếm 7,8%). Đó là chưa thể khẳng định đây là con số thống kê chính xác, hay chỉ là mang tính chất tượng trưng để báo cáo.

Có một thực tế hiện nay cho thấy rằng, câu chuyện ranh giới giữa “quà tết” và “hối lộ” chỉ mong manh như một sợi tóc. Việc quan chức biếu quà Tết hay chỉ là hối lộ thì đều là mục đích của 2 bên về chuyện kẻ bắt đầu “đầu tư có lãi” và kẻ “thu hồi vốn”.

Đã từ lâu công chức vẫn chuyền nhau câu đầu tư cho Sếp là đầu tư có lãi

Đã từ lâu công chức vẫn chuyền nhau câu đầu tư cho Sếp là đầu tư có lãi

Năm 2017, các vụ đại án Oceanbank và VPN được đưa ra ánh sáng, hàng loạt các cán bộ, lãnh đạo của 2 cơ quan này đã có hành vi biếu xén, quà cáp. Những con số vượt ngưỡng tưởng tượng của đại đa số người dân Việt Nam, đã thế còn sốc hơn khi “được đến tặng quà là phấn khởi lắm rồi”.

Trước đây, khi cách mạng bắt đầu dù gian khó, cơ cực đến đâu, cách mạng vẫn tạo được niềm tin với nhân dân. Bởi vì người dân thấy rõ được chứ “Liêm khiết” của người “đầy tớ của nhân dân” trong từng hành động công việc hằng ngày. Chứ không “bất liêm” như những vị quan chức, hằng tháng vẫn được bản tường trình “Phê bình và tự phê bình” đầy giả dối.

Một chữ “Liêm” dành cho quan xưa và cho quan nay thôi chưa đủ, để có thể khẳng định được cái tôi trong sạch của người làm quan. Nhưng ít ra nếu quan chức sẵn sàng treo chữ “Liêm” trong chính giữa ngôi nhà của mình, thì mới có thể đúng là một lời nói nhã ý, để cả người biếu lẫn người nhận đều cảm thấy xấu hổ về việc mình làm.

CTV Đinh Lực

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyentandung.org
Thích và chia sẻ bài này trên